Mayor ta responsabel tambe pa seksualidat di su yu
I kon un yu ta wak sèks
7 di yüni 2008
Responsabilidat di komportashon seksual di muchanan ta kai tambe bou di tarea di edukashon di mayornan. Mucha for di den barika di su mama ta manera un spòns ku ta apsorbá informashon. Komo bon imitadó, muchanan semper ta imitá komportashon di esun ku ta dun’é kuminda, kri’é i eduk’é. Ke men ku muchanan ta opservá i hasi loke nan mira, tende i skucha.
E mayor ku kere ku muchanan no ta nota sintimentunan ta kibuká. I pa kolmo muchanan bou di sirkunstansha normal ta hopi mas sabí i inteligente ku mayornan lo ke sa.
Un ehèmpel.
Un mayor ta bisa un mucha pa no kome muchu kos dushi pasobra ta malu pa su djente. Pero e mayor konstantemente ta bebe limonada i e mucha opservadó ta nota ku tin papel di chukulati den kos di shushi.
Den mesun situashon e mama ta esun ku ta prohibí e yu di tres aña pa kome mangel i e tata ta pasa tras di lomba di e mama bai kumpra mangel pa e yu i bisa e yu pa no bisa e mama ku el a kumpra mangel tòg pe.
E tata ta programando e yu aki pa desobesé (e mes tambe despues), no sigui reglanan ku ta bon pa e mes (su salú) i tambe pa ta kómplise ku e tata (pa no bisa e mama p.e. ku el a mira e tata sunchi un otro hende).
Otro kaso ta ku un yu ta opservá ku regularmente ku sea mama òf tata tin un otro amistat íntimo. Fe chikí e muchanan ta siña asina aki for di chikí, opservando, ku tin kos bo no ta papia di dje i ta hasi so bo ta hasi nan. Ke men e ta siña aki ku lealtat na un pareha no ta nesesario i pa dèk informashon ku e tin.
Hipokresia i mentira den edukashon.
Hinkando hipokresia sin palabra i ku akshon di mayor, den mente di un mucha, e mayor(nan) konserní ta programa e mucha pa kon e tin di atendé ku bida tambe pa loke ta trata su relashonnan íntimo i kaminda hende mester por konfi’é i stèns riba dje (p.e. ora e tin su mes famia i pareha).
Si pa e mayor no ta importante pa e ta leal anto esei ke men ku e ta mandando un mensahe bon kla pa e yu ku esaki no ta nesesario tampoko pa ora e mucha ta adulto. Mas aleu ainda.
E mayor por ta duna e mucha tambe di mesun manera e mensahe di ku su lealtat na e mayor mes tambe no ta nesesario i kisas nèt ora e mayor mester di dje, p.e. ora e mayor su edat subi.
No tin moda di hasi.
Mayornan mester realisá ku nan ta responsabel pa protehá sanidat i emoshonnan di un yu. Ke men maske hopi mayor no ta di akuerdo òf no ke komprondé nan mester realisá ku si bo pone yu na mundu bo ta responsabel pa e hende ku e bira den tur sentido i sigur tambe pa loke ta su komportashon seksual.
Ke men ku planiando kon bon ke pa e yu ta bo mester plania tambe ki komportashon bo ta bai permiti'é di wak di bo.
![]()
Bishitá: